گزارش نشست علمی - تخصصی ایمنی سازه ها و زیرساخت های شهری با رویکرد قابلیت اعتماد

 | تاریخ ارسال: 1402/7/1 | 

نشست علمی - تخصصی «ایمنی سازه ها و زیرساخت های شهری با رویکرد قابلیت اعتماد» با محوریت گروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری با حضور محمد صادق خیرخواه، مدیرعامل سازمان مشاور فنی و مهندسی؛ حسین شورورزی، دبیر پنل و مدیرگروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران؛ مهدی بنازاده، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ؛ آزاد یزدانی، عضو هیات علمی دانشگاه کردستان؛ پیمان همامی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و کوثر یزدان نجاد، کارشناس گروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری با مشارکت دانشگاه خوارزمی برگزار شد.

حسین شورورزی، دبیر پنل و مدیرگروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، نشست حاضر را نقطه آغازین همکاری های مشترک بین دانشگاه خوارزمی و مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران دانست و افزود: گروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران در راستای احصای نیاز و شناسایی مسائل و مشکلات مدیریت شهری، برگزاری سلسله رویدادهای دانش‌بنیانی را در دستور کار قرار داده است تا با جریان سازی علمی و ارائه راهکارهای فناورانه، گام های ارزشمندی در تحقق مدیریت یکپارچه و هوشمند شهری ایفا نماید.

در ادامه این نشست، محمد صادق خیرخواه، مدیر عامل سازمان مشاور فنی و مهندسی، ضمن ارائه مفهوم قابلیت اعتماد، توجه ویژه به این حوزه در زیرساخت های شهری در دست طراحی و توسعه و همچنین زیرساخت های موجود را ضروری دانست. خیرخواه در ادامه به اقدامات سازمان مشاور فنی و مهندسی شهرداری تهران در حوزه طراحی و ساخت، مطالعه و انجام آزمایشات کیفی جهت انجام عملیات عمرانی و موارد دیگر در راستای بهبود امور فنی و عمرانی و خودکفایی شهرداری تهران در این حوزه در بیش از سی سال اشاره کرد و افزود: در کلان شهر تهران ۷۷۰ پل در ۴۴۴ تقاطع رخنمون می‌کند که در مقایسه با سایر مراکز استان ها، رقم بسیار بالایی بوده و مسئولیت سنگینی برای مدیریت شهری در قبال این سرمایه های شهری ایجاد می‌کند. ارزیابی ایمنی لرزه ای بسیاری از پل ها با توجه به پهنه بندی پل های شهر تهران و تهیه طرح مطالعاتی بهسازی لرزه ای برای ۴۴ تقاطع از جمله اقدامات انجام شده سازمان مشاور در راستای رفع خطرات احتمالی پل ها و تقاطع ها می باشد. خیرخواه در ادامه به اهمیت حوزه تعمیر و نگهداشت با توجه به هزینه های بالای آن برای مدیریت شهری اشاره کرد و افزود: در این راستا ماتریسی با ۳ گام جهت تعمیر، نگهداری، بهسازی سازه ای و لرزه ای پل های شهر تهران در سازمان مشاور تعریف شده است. خیرخواه همچنین به اهمیت قابلیت اطمینان ساختمان های ملکی شهرداری تهران که باید در زمان بحران، خدمت رسانی مناسب و بی وقفه داشته باشند، اشاره کرد و افزود: در شهرداری تهران ۲۲۰۰ ساختمان ملکی وجود داردکه تهیه شناسنامه فنی و ایمنی برای این ساختمان ها با کمک تیمی از دانشگاه صنعتی شریف در دستور کار قرار گرفت و بر اساس دستور شهردار محترم کلان‌شهر تهران، برنامه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برای بهسازی لرزه ای ساختمان های آسیب پذیر مورد توجه قرار گرفت. خیرخواه در انتها ابراز امیدواری نمود، با تهیه شناسنامه ایمنی برای کل شهر تهران و اهتمام کامل در جبران هزینه های ایمنی، گامی در راستای توسعه کلان‌شهر تهران برداشته شود.

در ادامه، حسین شورورزی، دبیر نشست تخصصی بر جایگاه فناوری‌های اطلاعات مکانی در مواجهه، پایش و مدیریت عدم قطعیت‌های سازه‌ای و  لرزه‌ای اشاره و تاکید داشت: با جمع‌آوری و اخذ و تولید داده‌ها با روش‌هایی از جمله مشاهدات زمینی، عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای، فتوگرامتری پهپادمبنا، سنجش از دور، تداخل سنجی راداری طی فرآیند پردازش، تحلیل و مدل سازی داده‌ها، اطلاعات جدید تولید می‌گردد که می‌تواند معیار و شاخص مهمی در تصمیم‌گیری‌های کلان مدیریتی ایفا نماید، که می‌تواند در طرح‌ریزی برنامه اقدام در دنیای واقعی و تکمیل چرخه فناوری بسیار موثر و کارا باشد.

در ادامه این نشست، مهدی بنازاده، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، به عدم قطعیت‌های لرزه ای در تخمین قابلیت اعتماد پذیری سازه ها و زیرساخت های شهری اشاره کرد و افزود: ارزیابی خسارت در مقیاس وسیع در کلان‌شهر تهران امری ضروری بوده و باید مورد توجه قرار گیرد. بنازاده همچنین به نقش توسعه شهرها و تغییر تقاضای جامعه و نیازهای بشر در تغییر ابزارهای طراحی سازه، پیش بینی خسارت و کنترل بحران و بهبود آن اشاره کرد و افزود: بسیاری از کدهای قدیمی در طراحی سازه ها برای برآورد عملکرد سازه، تجویزی بوده و ابزارهای طراحی مقاوم در برابر مخاطرات طبیعی و تکنولوژی های ساخت در حال تغییر مداوم و صریح تر شدن می باشند. وی خاطرنشان کرد: در خصوص تخمین خرابی سازه ها و زیرساخت های شهری نیز رویکردهای احتمالاتی با پیشرفت علم، ضروری دانسته شده و بدیهی است اختصاص بهینه بودجه برای پدیده های غیرقطعی امری دشوار است. بنازاده در ادامه به ریسک های مستقیم و غیرمستقیم متعدد در ارزیابی عملکرد بهینه بسیاری از پل های شهری اشاره کرد و فراهم سازی بسترهایی برای مدیران شهری جهت ارائه برنامه های عملیاتی و تصمیم‌گیری بهینه بر اساس ریسک یک پدیده غیرقطعی را ضروری دانست. عضو هیئت علمی دانشگاه امیرکبیر افزود: در زمان قبل، حین و پس از بحران نیاز به بستری برای تصمیم‌گیری یکپارچه و هدفمند با توجه به معیارها و شاخص های موجود داریم و آن بستر، GIS می باشد که می‌تواند به تصمیمات بهینه بعدی در شهرداری تهران منجر شود.

در ادامه نشست، آزاد یزدانی، عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان، اظهار داشت: روش های کلاسیک قابلیت اعتماد سازه‌ها بر مبنای فرضیات ساده ای نظیر ثابت در نظر گرفتن نرخ بارگذاری وارد بر سازه است و همچنین تغییرات دراز مدت در مقاومت بتن و فولاد بر اثر عوامل محیطی نادیده گرفته می شود. در حالیکه در اغلب موارد، اثرات بار و مقاومت در سازه ها، به صورت متغیرهای تصادفی و وابسته به زمان هستند. یزدانی در ادامه افزود: بار زنده وارد بر پل‌ها در بزرگراه‌ها به دلیل افزایش خودروها و ازدیاد ترافیک به صورت تدریجی در عمر مفید سازه افزایش پیدا می‌کند. همچنین فعال شدن گسل ها و تغییرات زمین شناختی منطقه نیز می تواند سبب تغییر در نرخ رویداد و شدت بار زلزله شود. از طرفی دیگر، زوال در مقاومت سبب کاهش مقاومت سازه در طول زمان می شود که گرمایش زمین و آلودگی هوا نیز از عوامل تشدید کننده زوال در مقاومت هستند. روند تغییرات بار و مقاومت با افزایش انتظار از رویداد زلزله در سال های آینده، سبب جابجایی سطوح عملکردی شده و سازه هایی که فکر می‌کردیم سالم هستند یا به خوبی مقاوم سازی شدند، شرایط مورد نظر را ندارند. این چالش ها باید در طراحی و مقاوم سازی سازه ها در کلان‌شهر تهران در آینده در نظر گرفته شوند.

پیمان همامی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی، در ابتدای سخنرانی خود به بحث تعمیر و نگهداری پل ها بر اساس شاخص قابلیت اعتماد متغیر با زمان پرداخت. همامی به اهمیت موضوع با توجه به تعداد پل های موجود در کلان شهر تهران پرداخت و خرابی اعضای سازه‌ای و تاسیساتی پل ها بر اثر خستگی، خوردگی، نشست، ضربه و سایر موارد را مهم ارزیابی کرد. عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی افزود: شرایط جوی خورندگی ساخت‌گاه پل و اثر بارهای متناوب عبور وسایل نقلیه از روی پل، از جمله موارد تاثیرگذار بر شاخص قابلیت اعتماد متغیر با زمان پل ها هستند. همامی در ادامه افزود: عوامل مختلفی بر تعیین مقاومت متغیر با زمان پل ها موثر هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. خستگی ناشی از تکرار بارگذاری و خوردگی ضخامت ورق ها، بر کاهش ظرفیت خمشی زمانی مقاطع مختلف پس از شروع دوره بهره برداری از پل ها و پیش‌بینی تغییر مقاومت در آینده تاثیرگذار هستند. طراحی آگاهانه و امکان دسترسی به طرحی اقتصادی با تامین حاشیه اطمینان کافی در طول عمر مفید سازه با کمی سازی عدم قطعیت‌های آماری و لحاظ نمودن دقت مناسب در طراحی سازه باید مورد توجه قرار گیرد. وی در ادامه خاطرنشان کرد: تعیین احتمال خرابی سازه در طول عمر سازه در ارائه برنامه تعمیر و نگهداری هوشمندانه و منعطف در طول زمان بهره برداری با توجه به اهمیت اعضاء در پایداری کل سازه تاثیرگذار خواهد بود. همامی، در ادامه به معرفی نرم افزار BI برای تحلیل قابلیت اعتماد که توسط دانشجوی دکتری ایشان، آقای مهرشاد قربانزاده تهیه گردید، پرداخت. نرم افزار مذکور به آدرس https://github.com/Mehrshad-Ghorbanzadeh/BI  در دسترس می باشد.

کوثر یزدان نجاد، کارشناس گروه مطالعات زیرساخت و عمران شهری در این نشست اظهار داشت: قابلیت اعتماد ویژگی بسیار مهم و تفکیک ناپذیر برنامه ریزی و طراحی کاربردی سیستم های مهندسی، از ساده ترین تا پیچیده ترین آنهاست و باید آگاهی از نقش ارزنده و مهم قابلیت اعتماد در ارزیابی ها وجود داشته باشد. وی در ادامه بر تاثیر تغییر اقلیم بر تجزیه و تحلیل قابلیت اعتماد سازه‌ها به خصوص در ساختمان های بلند مرتبه اشاره کرد و تغییرات آب و هوا را عامل مهمی در شکست طرح های مهندسی و نیاز به ارزیابی‌های مجدد دانست. یزدان نجاد به اثرات بارش و تغییر درجه حرارت بر تغییر سرعت باد در ارزیابی های قابلیت اعتماد سازه ها در آینده اشاره کرد و افزود: در نظر گرفتن همبستگی ها و نوع توزیع احتمال متغیرهای تصادفی نیز می تواند بر تجزیه و تحلیل قابلیت اعتماد و احتمال خرابی تاثیر گذار باشد. یزدان نجاد، همچنین به اثرات آسیب های تجمعی، خوردگی فولاد، زوال مصالح و سایر عوامل مرتبط با تغییر آب و هوا که باید در طراحی و مقاوم سازی سازه ها، لحاظ گردد اشاره کرد و افزود: در کلان شهر تهران، با ساخت و سازهای ناایمن، مجاورت با گسل‌های متعدد، بافت فرسوده، تراکم جمعیت، محدود بودن بودجه و تعدد طرح ها، تغییر اقلیم و اثر ساخت‌گاه، پدیده های فرونشست و فرو ریزش و سطح بالایی از عدم قطعیت های موجود، میزان اعتماد به طرح های موجود جای تعمق بسیار دارد.

حسین شورورزی، دبیر کمیته پژوهشی فنی و عمرانی شهرداری تهران، در پایان نشست به تدوین درخت تصمیم و تعریف جایگاه سازمان ها و ارگان ها در به اشتراک‌گذاری داده ها در قابلیت اطمینان سازه‌ها و زیرساخت های شهری اشاره کرد و گفت: سرویس های خدمات مکان مبنا در دنیا در راستای شناسایی و مدیریت عدم قطعیت ها در حوزه طراحی و بهسازی سازه‌ها و زیرساخت‌های شهری مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است و در کشور ما نیز با گفتمان‌سازی اولیه در این خصوص در حال شکل‌گیری است. شورورزی ابزار امیدواری کرد، تحت بستر فناوری‌های اطلاعات مکانی، بسیاری از چالش‌های عدم قطعیت‌ سیستم های مهندسی در مدیریت شهری مرتفع گردد.





CAPTCHA

دفعات مشاهده: 744 بار   |   دفعات چاپ: 51 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر